574

Có thể viết ra những lời đạo lý bình dân hợp tai đám đông, không gây tranh cãi, không làm phật lòng ai, với những người có trình độ biểu đạt cao không phải là điều quá khó. Tôi cũng không mong các tác giả phí phạm thời gian vào cái việc coi thường độc giả đó làm gì. Tôi vẫn thích những phát biểu có sức nặng, những phát biểu bắt người đọc, người nghe phải tham gia suy ngẫm, chuyển hóa thành “của riêng”. Nhưng lựa chọn nói ra, hay không nói ra những thông điệp “nhạy cảm” tuyệt đối không phải chuyện đơn giản, đòi hỏi ở người ta rất nhiều sự nhạy bén, bình tĩnh, trong sáng và không vụ lợi.

Lại nhớ một chuyện cũ bố tôi kể cho tôi: Cụ nội tôi vốn là một thầy thuốc tài giỏi có tiếng. Cụ đam mê nghề thuốc đến mức đã đem tên các vị thuốc đông y đặt cho tất cả các con trai con gái của mình, biến nhà ở thành bệnh xá, sẵn sàng cho người bệnh ăn ở miễn phí và chữa bệnh cho người ta. Không biết Cụ có lúc nào tính truyền nghề cho đứa con đứa cháu nào không, chỉ biết đến cuối đời, nhìn thấy không ai kế thừa được trọn vẹn sự nghiệp của mình, Cụ đã đem sách vở công phu một đời, châm một mồi lửa đốt đi sạch sẽ, để hậu duệ của cụ “không vì sở học chưa tới nơi tới chốn mà gây hại cho người ta”. Cụ tôi, một thầy thuốc Đông Y nơi thôn dã, đã chia sẻ một nguyên tắc cốt lõi với ông tổ ngành Y phương Tây Hippocrates: “Primum non nocere” – “Trước tiên là không gây hại”.

Mặc dù trong thời đại này, lượng người không biết đọc viết trong xã hội chỉ còn là thiểu số, rõ ràng năng lực sử dụng ngôn ngữ một cách hiệu quả vẫn chỉ thuộc về số ít. Phần đông chúng ta sẽ đều gặp khó khăn trong việc diễn đạt ở các mức độ khác nhau. Càng những vấn đề trừu tượng thì càng khó diễn đạt êm xuôi – thường chỉ có những người học nhiều, đọc nhiều, ngẫm nghĩ nhiều, có vốn từ và hiểu biết phong phú, có thị hiếu kiến thức tốt… mới có khả năng diễn giải những vấn đề trừu tượng phức tạp một cách mềm mại, dễ dàng, đi vào lòng người. Thế giới trong mắt người ở trình độ cao vốn dĩ có “độ phân giải” cao hơn hẳn những người ở trình độ thấp hơn. Trong khi đa số còn đang mù mờ không biết bản thân muốn gì, một số người lại có thể thoải mái phân tích vấn đề, giải thích cục diện, đưa ra quan điểm và thuyết phục người khác đồng ý với mình.

Tuy nhiên, ngay cả những người diễn đạt lưu loát nhất cũng có lúc gặp khó khăn, không phải bởi vì vấn đề họ cần diễn đạt quá phức tạp mà bởi vì nó có sức công phá mạnh. Một ý tưởng “nhạy cảm”, “có sức nặng” cũng không cần phức tạp gì: “Bà con ơi Đức Vua cởi truồng!” được phát ra từ miệng một đứa trẻ vô tri cũng có tiếng vang không thua gì một quả đại bác!

Khi một thông điệp “nhạy cảm” đã được phát đi, nó có thể tạo ra một cơn sóng thần vượt ra ngoài mọi tưởng tượng của chính tác giả. Những ý niệm kiểu này, khi còn ở trong đầu một người thì là của riêng người ấy, nhưng một khi đã phát ra, thì không còn là của họ nữa, mà vĩnh viễn thuộc về người nghe, những người sẽ hóng hớt, mổ xẻ, và rút ra những kết luận của riêng họ về câu chuyện và người kể chuyện. Kể cả khi họ đọc hiểu sai, dẫn tới hành động sai, thì tác giả có vô tội hay không? Chuyện một người trở thành nạn nhân của ý tưởng chính mình đưa ra như Thương Ưởng cũng không phải hiếm. Một tác giả có trình độ biểu đạt cực kì tốt có thể dựa vào kỹ năng của mình để định hướng phản ứng của độc giả ở một mức độ nào đó, nhưng chưa chắc đã ước lượng được sức công phá của nó. Cho nên mới nói “Quân tử nhất ngôn, tứ mã nan truy”. Người có trình độ càng cao, có tầm ảnh hưởng càng lớn, lại càng phải thận trọng chuyện này – tới các nhà bác học vĩ đại nhất như Alfred Nobel, hay Albert Einstein thì đều cũng đã có lúc phải giật mình trước những “đứa con tinh thần” không còn là của riêng mình.

Mình không bao giờ xài hết một quyển sổ vẽ, và cũng không thể nào ngừng việc mua sổ vẽ mới. Mình cần một cuốn sổ để vẽ nghiêm túc, mà nghiêm túc thì không thể sai lầm, không được xấu, không được lem nhem. Để được phép sai, mình cần một quyển sổ được cho là nháp – mình sẽ vẽ nguệch ngoạc và tự do ở cuốn này. Ngẫu nhiên không chừng mình có thể tạo ra kiệt tác. Những lúc vẽ tốt nhất là những lúc mình không trông đợi, tự do và thoải mái. Những lúc mình cố nghĩ hãy vẽ thật tốt, trên tờ giấy đắt đỏ này, trên cuốn sổ có bìa thật đẹp này, mình đã nắn nót nhiều trang để giữ cho nó thật tươm tất, nhưng có lúc mình cũng lựa chọn và đưa ra quyết định sai lầm, mình gần như muốn xé đi trang đó (thật ra đã làm nhiều lần), hoặc bỏ dở cuốn sổ, hoặc từ đó về sau nó không còn nghiêm-túc nữa. Câu chuyện về sự nghiêm túc sẽ bắt đầu lại trên một quyển sổ khác.

Mình cần một cuốn sổ chỉ để sketch nhanh, vẽ chì, luyện anatomy và study. Cần một quyền dành cho màu nước, màu gouache. Mình cũng có một quyển sổ để vẽ ký hoạ (không rõ phải ký hoạ không) trên cuốn này mình dùng bút mực để vẽ trực tiếp, gọi là ký-hoạ nhưng mình đã vẽ rất chậm bởi vì vẽ lên rồi sẽ không thể xoá đi, ở đây mình cho rằng mỗi nét bút đều hàm chứa sự cẩn trọng và lòng dũng cảm.

Dạo này mình nghĩ rất nhiều về những thứ xung quanh việc vẽ, trước đó mình chỉ muốn làm wibu não tàn ngốc nghếch, vẽ cho vui và theo kiểu bản năng thôi mình không quan tâm lắm đến việc học tập và cố gắng vẽ đúng. Thật ra mình luôn có mặc cảm về việc phải học hội hoạ chính quy thì mình mới có tư cách để vẽ. Vì không đủ tư cách, mình chỉ có thể vẽ-cho-vui và theo đuổi những kiểu phong cách tầm thường, và khi mình tự nhận bản thân như thế, mọi thứ trở nên thoải mái và dễ dàng hơn. Mình trốn tránh những câu chuyện có kịch bản tương đồng với bản thân, vì mình biết mình sẽ không có kết cục đẹp như những nhân vật ở trong kịch bản đó, và có lẽ mình sẽ thấy ghen tị. Hôm nay mình đã xem anime về hội hoạ, đáng lý mình đã trốn, nhưng tự dưng mình thấy bản thân cũng thật là tốt đẹp. Mình đã luôn nghĩ về điều này mỗi khi nhìn những người có trải nghiệm mà mình mong muốn, ý tưởng đó cứ lặp đi lặp lại trong đầu mình, về “cuộc đời mà tôi chưa từng sống, những nơi mà tôi chưa từng đi qua, khung cảnh mà tôi chưa từng chứng kiến, tôi đã muốn vẽ nên những câu chuyện như vậy”. Kit đã nói rằng anh chưa từng quan tâm người khác nghĩ gì, điều đó thì liên quan gì đến hội hoạ?

Có sự kết nối vô hình nào giữa những người đã từng gắn bó lâu dài với ta trong quá khứ, dẫu tính đến hiện nay thì đã rất lâu rồi đôi bên không còn liên lạc. Vậy sợi dây liên lạc vô hình trong suy nghĩ có tồn tại không? Có sự thần giao cách cảm nào hay không? Em tò mò nghĩ ngợi về điều ấy rất nhiều. Cách đây 1 tuần, bỗng chợt em nghĩ về người yêu cũ. Rồi lặng lẽ gỡ block, vào FB của anh ấy. Cũng chỉ là lướt xem cuộc sống của người ra sao. Sau thời gian đã 8 năm không có bất kì một sự kết nối nào. Rồi em đọc lại những dòng nhật ký mình đã từng viết. Bỗng khựng lại, chính em cũng phải lòng em của những ngày tuổi đôi mươi. Ngọt ngào, lãng mạn, tinh nghịch mà cũng sâu sắc, đáng yêu mà cũng đáng gờm. Rồi em cũng ngưỡng mộ chính chuyện tình của mình, một mối tình có thể kéo dài trong khoảng thời gian yêu xa bằng sự bao dung, tin tưởng tuyệt đối giữa đôi bên. Bỗng hôm qua, em dọn máy tính, đăng nhập vào email cũ đã lâu không dùng đến, trước đây em dùng nó thời còn “trẻ trâu” thôi. Rồi em thấy một chiếc mail được gửi đến từ địa chỉ email chung của hai đứa 8 năm trước, được gửi từ cách đây 7 ngày. Cũng tầm khoảng thời gian em đã dành thời gian ngồi giở lại từng trang kỷ niệm. Người ấy chỉ nhắn giản dị rằng vô tình lướt thấy video tiktok có giọng miền Nam, và anh ấy nghĩ tới em. Bất giác em khẽ cười, và thấy lòng hạnh phúc len lỏi. Đó không phải kiểu rộn rã tim nhảy cẫng lên vì tình yêu, hay kiểu hả hê sung sương vì phút giây nào đó mình chen chân vào hôn nhân của người khác. Mà đó là cảm giác nhẹ nhõm trong lòng và thấy quãng thời gian tuổi trẻ của mình không uổng phí. Em biết người không có ý tán tỉnh, chỉ là chắc anh ấy tò mò về cuộc sống hiện tại của em. Em đã không vô nghĩa trong chuyện tình này, dù nó đã khép lại như cách nó nên như vậy. Ít nhất thì có chút gì đó đã khắc in vào tuổi trẻ của ai đó, là hình bóng của em. Em lựa chọn im lặng, không hồi âm. Cuộc sống anh ấy đang rất ổn rồi, em cũng không muốn giữ liên lạc hay có chút tơ vương nào dù chỉ là tình bạn. Trang sách vẫn đang được khép lại như cách chính nó đã và đang làm 8 năm nay…

Tình yêu thật kỳ lạ. Này mình đang nói với tư cách một người trên aromantic spectrum, nhưng lại là pansexual. Nói suồng sã hơn thì là hiểu biết về tình cảm lãng mạn của mình bị tịt, nghĩa là không bị thu hút về tình cảm, không có nhu cầu hẹn hò, nhưng vẫn bị thu hút về hình thể. Người kia đẹp, người này xinh xắn. Ham muốn vẫn có đấy, vẫn muốn được đem nhau lên giường các thứ.

Đó là một tổ hợp rất lạ, ít ra với mình là vậy, đến tận bây giờ mình mới chỉ biết có một người giống vậy. Lý do mình biết mình là vậy cũng bởi mình đọc comic của họ, cuộc hành trình được tường thuật lại trong comic đó là một cuộc hành trình rất lạ, bởi chính artist cũng không biết giải thích về cảm xúc của bản thân như nào. Những gì mình, và artist biết, cũng chỉ là việc những điều như vậy có tồn tại. Những người với tổ hợp vậy có tồn tại. Mình đang tồn tại ngay đây.

Trong comic đó, có người đã hỏi artist như này, “Bạn vẫn không thích mình sao? Chắc chứ? Bạn không thấy mình xinh sao?”

Bóng thoại của artist đại loại trông như này, “Mình vẫn thấy bạn vẫn xinh mà”.

“Vậy sao bạn không thích mình?”

Thêm một chút ngữ cảnh thì artist và bạn này là fwb được một thời gian, qua lại gần như exclusive, cứ như đang hẹn hò với nhau thật, nhưng artist thẳng thừng đáp bản thân không có chút tình cảm nào dành cho bạn ấy. Nhưng tất nhiên, artist vẫn thích lên giường cùng bạn ấy, vẫn thấy bạn ấy xinh.

Trong mắt mình, tất cả những điều này nghe rất hợp lý. Xu hướng cảm xúc và xu hướng tính dục là hai thứ khác nhau. Nhưng xét trên phương diện đạo đức xã hội, nó nghe suy đồi kinh khủng. Sao chúng ta lại lên giường với một ai đó ta không thể yêu? Những câu hỏi như vậy. Bởi hành động âu yếm chỉ dành cho những ai có mối liên kết với nhau, không yêu chính là không có liên kết. Không yêu mà vẫn lên giường thì tức là khiếm khuyết đâu đó trong đầu.

Vài năm trước đó mình sẽ chửi thề, vì sao mình lại trục trặc nặng ở não vậy. Giờ thì bỏ rồi. Một khi nhận ra mọi thứ trên đời, mọi quan niệm xã hội loài người từng tạo ra, đều là những thứ giả tưởng. Ngôn ngữ là thứ vô biên, chỉ là hiểu biết của loài người thật hạn hẹp nên chúng ta chỉ tiếp thu được một lượng nhất định.

Nói chung là, mình mong thế giới này thay đổi chút ít.

Thỉnh thoảng em cũng thèm viết gì đó dài dài. Đọc lại những dòng mình viết cách đây tầm 10 năm. Ôi tuổi trẻ! Sao hồi ấy thấy mình giàu cảm xúc, giàu chiêm nghiệm, nhiều suy tư, và đầy ắp những nhiệt huyết nhựa trào thanh xuân đến vậy. Sao hồi ấy mình viết hồn nhiên đến vậy. Bây giờ thì, sắp bước qua tuổi 30 rồi, tự dưng thấy mình nghèo suy tư, nghèo nàn cảm xúc quá. Rồi trống rỗng chiếm lấy tâm trí em ngày càng nhiều. Sự thờ ơ và dửng dưng bầu bạn với tâm hồn em. Cũng có những lúc xúc động mãnh liệt, cũng có những lúc thấy mình vô cảm với thế sự. Hồi xưa còn có lúc bùng phát, òa khóc như một đứa trẻ bị ai lấy mất kẹo. Giờ thèm những giọt nước mắt thổn thức, ấm ức ấy mà lại không có được. Chỉ thỉnh thoảng nước mắt chực trào, nơi khóe mắt đỏ hoe, sống mũi cay cay, rồi nước mắt tự chảy ngược vào trong, lòng trĩu nặng. 30 tuổi đầu, và hình như hành trình làm người thì bây giờ mới thực sự bắt đầu. Em mới đọc được một bài viết trên Facebook, thấy người ta bảo là trước tuổi này thì phước báu do ông bà tổ tiên, cha mẹ để lại. Sau tuổi này thì phần vốn liếng quý giá ấy hao hụt nhanh, vì số mệnh bắt đầu được trao vào tay chính mình. Cũng lo sợ, nhưng cũng có chút tự tin, vì thật ra, trộm vía em tự thấy mình sống nhân ái, bao dung, yêu thương loài người và nhường nhịn cuộc đời vãi ra. Em đã bao giờ biết bắt nạt ai đâu, đã biết nổi nóng hùng hồn hung hăng hậm hực chửi bới ai bao giờ đâu! :)))) Ôi nay biết xài từ “vãi” luôn. :))))

37.5 kHz là tần số của ULB (Underwater Locator Beacon)- thiết bị gắn trong hộp đen máy bay. Nếu chẳng may máy bay rơi xuống biển, chìm sâu dưới lòng đại dương- nơi không có ánh sáng, không có con người, GPS không thể chạm tới, chỉ còn lại tín hiệu phát ra đều đặn ở tần số 37.5 KHz mỗi giây trong 120 ngày. Điều quan trọng là tai người chẳng thể nghe được ở tần số này và chỉ có những người chủ động đi tìm với thiết bị chuyên dụng may ra mới có thể bắt được tần số này.

Có những con người sống giống như cái ULB đó. Bề ngoài họ bình thường. Họ vẫn đi làm, vẫn cười nói, chẳng ầm ĩ hay than vãn quá nhiều. Nhưng bên trong thì họ cô đơn, họ có những nỗi đau chẳng biết diễn tả sao cho đúng, đứa trẻ trong họ chưa được chữa lành, và cảm xúc của họ lại chẳng hợp với nhịp sống ồn ào của thế giới ngoài kia. Họ chẳng khóc lóc, chẳng cầu cứu, cũng chẳng ép ai hiểu họ. Họ phát ra một tần số rất riêng. Đều, nhẹ, lặng lẽ. Giống như 37.5 kHz vậy.

Đa số con người ngoài kia không mấy ai lắng nghe. Xã hội này quen với những thứ ồn ào, drama, những thứ dễ hiểu, dễ tiêu hóa. Nhưng người “37.5 kHz” họ hay suy nghĩ sâu xa, họ có trực giác mạnh mẽ. Họ yêu chậm và chả may nếu đau thì lại rất lâu lành. Họ là những người luôn đi trên con đường khó. Có lẽ vậy mà đôi khi họ thấy lạc lõng ở thế giới này. Không phải vì họ không có giá trị, chỉ là họ không “hợp tai” số đông.
Có một sự thật khá đau là để bắt được 37.5 kHz thì thì ai đó phải thật sự quan tâm, phải chịu hạ Sonar hay Hydrophone để dò tìm và quan trọng là kiên nhẫn. Những người “37.5 kHz” cũng vậy. Không phải ai cũng cần hiểu và lắng nghe họ. Nhưng nếu được nghe đúng, được ai đó kiên nhẫn để mà bắt được cái tần số đó thì họ sẽ là những người đáng nhớ.

P/s: bài viết được viết ra nhân ngày biết người tôi yêu đã có người mới. :))

We are supposed to make and support society, yet gain less and less from it every generation. Kids, marriage, house, education, everything became bigger and bigger financial burden to get and people are tired of it. Buying your own house is almost impossible, without it you give like half of paycheck for rent (or if you manage it you pay mortgage rest of your life) and then still pay everything else from rest while prices of everything steadily grow and your pay is cemented. Your job is no longer secure. You live in fear that if things get worse one day, you won’t even be able to afford to live.

You can make yourself miserable, juggle few works, spend all time making everyone else happy, satisfied or wealthy while numbing yourself with lies how it will be better if you try hard enough while future perspective look darker and darker.

Or you can check out and find other ways to be happy and satisfied which don’t include what others expect from you. The key is to stop letting others’ demands define you. However, to do that, you have to live a life of isolation, and you need to be very strong to do it.

As my journey comes to a beautiful end, I want to take a moment to say goodbye and express my heartfelt gratitude. This chapter of my life was filled with challenges, growth, and unforgettable memories, and I’m truly thankful that it ended in such a meaningful and positive way.

I’m deeply grateful to be surrounded by such amazing people—talented, positive, and passionate in everything they do. This journey would not have been the same without you. Everyone around me often tells me that I’m always full of energy, but honestly, I believe I’m only like this because I had them by my side. Their support, kindness gave me strength every single day.

Thank you for making this experience so special. I will carry these memories and this gratitude with me wherever I go. And I hope to see you again~

Xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các chị, các anh VN từ Bắc Trung Nam luôn giúp đỡ em siêu siêu nhiệt tình, dẫn em đi chơi và mở ra cho em nhiều chân trời mới. Cảm ơn đã cho em bám nốt 3 ngày cuối khi hết hạn kí túc xá huhuhu. Chúc anh chị ở lại mạnh giỏi, học tập tốt, nghiên cứu tốt, em về trước đâyyy. Cảm ơn và biết ơn vì tất cả.